e-mail wachtwoord (?) onthoud mij

GFT

Maandag

Recente foto's

Alarmeringen

 Meer resultaten

Historie van Siebengewald

De geschiedenis van Siebengewald vóór 1815

De oude geschiedenis, tot 1815, is de tijd van de kloosters Gaesdonck en Grafenthal, van de Heerlijkheden Afferden/Bleijenbeek en Weeze/Hertefeld, Stad en Ambt Goch, de Graafschappen, later Hertogdommen Gelre en Kleef, het Koninkrijk Pruisen en tenslotte de Franse tijd.

Deze geschiedenis is nog niet lang geleden beschreven in het boek "Siebengewald, grepen uit 650 jaar verleden" van M.P.J. van de Brand, verschenen in 1984. We zullen hier regelmatig gebruik van maken. Op deze pagina's volgen we het spoor terug; we beginnen bij het 'keerpunt' 1815 en gaan vandaar terug in de tijd. Voor de omgeving zijn de volgende jaartallen van belang:

1815 Congres van Wenen, vorming Koninkrijk der Nederlanden, nieuwe grens met Pruisen.

1803-1815 Noord-Limburg is onderdeel van het Departement de la Roer.

De oude geschiedenis, tot 1815, is de tijd van de kloosters Gaesdonck en Grafenthal, van de Heerlijkheden Afferden/Bleijenbeek en Weeze/Hertefeld, Stad en Ambt Goch, de Graafschappen, later Hertogdommen Gelre en Kleef, het Koninkrijk Pruisen en tenslotte de Franse tijd.

Deze geschiedenis is nog niet lang geleden beschreven in het boek "Siebengewald, grepen uit 650 jaar verleden" van M.P.J. van de Brand, verschenen in 1984. We zullen hier regelmatig gebruik van maken.

Op deze pagina's volgen we het spoor terug; we beginnen bij het 'keerpunt' 1815 en gaan vandaar terug in de tijd. Voor de omgeving zijn de volgende jaartallen van belang:

1815 Congres van Wenen, vorming Koninkrijk der Nederlanden, nieuwe grens met Pruisen.

1803-1815 Noord-Limburg is onderdeel van het Departement de la Roer.

1794 Franse troepen bezetten linker Rijn-oever.

1713 Vrede van Utrecht, Pruisen nu formeel in bezit van Kleef en grootste deel van Gelders Overkwartier.

1648 Vrede van Münster, Kleef (waaronder Gennep en Goch) bij Pruisen/Brandenburg, Overkwartier (Afferden, Well) onder Spaanse Nederlanden.

1609 Uitsterven hertogen van Kleef en Gelre, Brandenburg/Pruisen maakt aanspraken.

1568 Begin 80-jarige oorlog.

1543 Vrede van Venlo; Gelre naar huis Habsburg (Karel V), 1555 bij Spanje.

1473 Goch wordt van Gelders Kleefs, Weeze was sinds 1263 al half Kleefs, nu helemaal.

1426-1441 Gennep naar Kleef, was tot dan zelfstandige heerlijkheid. Afferden en Well, ook tamelijk zelfstandig, worden tot het Gelderse Overkwartier gerekend, als afsplitsingen van Straelen/Geysteren. ca. 1250 Stichting klooster Grafenthal door Gelderse graven.

1204 Augustijnenklooster uit Goch verhuist naar de Gaesdonck. ca.

1020 Vorming graafschappen Gelre en Kleef.  Franse troepen bezetten linker Rijn-oever.

1713 Vrede van Utrecht, Pruisen nu formeel in bezit van Kleef en grootste deel van Gelders Overkwartier.

1648 Vrede van Münster, Kleef (waaronder Gennep en Goch) bij Pruisen/Brandenburg, Overkwartier (Afferden, Well) onder Spaanse Nederlanden.

1609 Uitsterven hertogen van Kleef en Gelre, Brandenburg/Pruisen maakt aanspraken.

1568 Begin 80-jarige oorlog.

1543 Vrede van Venlo; Gelre naar huis Habsburg (Karel V), 1555 bij Spanje.

1473 Goch wordt van Gelders Kleefs, Weeze was sinds 1263 al half Kleefs, nu helemaal.

1426-1441 Gennep naar Kleef, was tot dan zelfstandige heerlijkheid. Afferden en Well, ook tamelijk zelfstandig, worden tot het Gelderse Overkwartier gerekend, als afsplitsingen van Straelen/Geysteren. ca. 1250 Stichting klooster Grafenthal door Gelderse graven.

1204 Augustijnenklooster uit Goch verhuist naar de Gaesdonck. ca.

1020 Vorming graafschappen Gelre en Kleef.

De geschiedenis van Siebengewald na 1815

Ook voor de nieuwe geschiedenis is 1815 het startpunt, vandaar werken we naar het heden toe. Dit is inzoverre gemakkelijker dan de oude geschiedenis dat we kunnen beschikken over gegevens van de burgelijke stand, het kadaster, het archief van de gemeente Bergen en van de parochie. Uiteindelijk komen we uit bij de huidige bewoners en hun herinneringen.

Het zou aardig zijn als we binnen deze website op een of andere manier het verband tussen de bewoners van 1818 en die van 2003 zouden kunnen vastleggen. Het plan is om te inventariseren wie er in de 19de eeuw in Siebengewald woonden (en waar), en welke namen we daarvan nog binnen het dorp aantreffen.

Bij de geschiedenis van de laatste honderd jaar hebben we ook een boek: het fotoboek "Siebengewald, een grensgeval in beeld" van Rob Miesen en Tiny School uit 1987.

Wat kunnen we nog herkennen op bovenstaande kaart, de zogenaamde Tranchot-kaart, die stamt uit de periode 1805 - 1818?

Aan de linkerrand zien we twee grote boerderij-complexen, de Grote Horst linksonder en Flieray linksboven. De gespikkelde vlakken zijn bomen en struiken, en de witte vlakken met een "T" daarbinnen landbouwgronden.

De Gochsedijk ligt er al, van de Gaesdonck (met de knik die er nu nog in zit) naar de Grote Horst, en vandaar naar Afferden. De Baalsedijk is er ook al, net buiten beeld. De huidige weg naar Bergen is pas later aangelegd; vanuit Bergen liep er vroeger een weg naar de Ekkelt (bij de huidige Cereshoeve) en vandaar liepen er paden over de hei naar de Gaesdonck.

Ook de in de inleiding genoemde Augustinusweg/Pleesedijk is goed zichtbaar, met een aantal boerderijen. Daarmee hebben we de 'echte' wegen wel gehad, Voor de rest liep er een netwerk van paden over de heide. Hoe het dorp zich na de vorming van de gemeente Bergen ontwikkelt kunnen we zien aan twee volgende momentopnamen: kaarten uit circa 1850 en 1890.

Welke verschillen zien we optreden?
Op de linker kaart springt een aantal nieuwe, rechte wegen in het oog. Bijvoorbeeld de Pannenweg, van de Gochsedijk naar de Flieray. Op het rechter kaartje zien we waar de naam vandaan komt: in 1890 ligt er een pannenbakkerij aan. Ook de Processieweg/Kan. Geurtsstraat is zichtbaar, inclusief het laatste nog steeds onverharde stukje naar de Gochsedijk. Deze voert langs de nieuwe buurt Kreftenheije, waarvan de naam komt van de eigennaam Greif, een Gochse burger die in oude stukken -1346!- als grondeigenaar genoemd wordt. Dit wordt de kern van het 'nieuwe' Siebengewald.

In 1890 is op de hoek met de Augustinusweg de school (1841) aangegeven. Evenwijdig aan de Processieweg loopt in 1890 de Boterdijk, met aan het eind bij de Augustinusweg de kerk. Aan het andere einde ligt, ook in 1850 al, één boerderij ('Scherders'). In de linkerbenedenhoek van het rechterkaartje zien we dat de weg naar Bergen inmiddels aangelegd is (ca 1865), waarmee er een driesprong ontstaat, de "drieangel". De Koek(k)oek ligt net buiten beeld, maar ook dat is een oude weg, vroeger Schenckendijk geheten, naar de Heren van Afferden op Bleijenbeek, Schenck van Nydeggen. Aan het grotere aantal percelen zien we ook dat er in 1890 veel meer grond in cultuur genomen is. Het aantal inwoners is kort daarvoor flink gegroeid. In 1840 zouden er 293 inwoners zijn, in 1850 310 (in 48 huizen, dus gemiddeld zo'n 6 bewoners per huis), in 1870 566. Daarvan wonen er 164 in de kom (dat is langs de Augustinusweg), 114 op Kreftenheije, 104 op de Grote en Kleine Horst, 93 in de Vrij, 45 op de Koekkoek, 16 bij de Flieray en 30 op de Belt. Dit zijn nog steeds minder dan 100 families, zodat het nog mogelijk moet zijn een lijst op te stellen van huizen en hun bewoners. In deze opsomming van buurtschappen ontbreekt "De Hei" dan nog. Dit is een latere ontginning (1920, 1930) ten oosten van de Grote Horst. 

 

Afbeeldingen